DEĞERLERİMİZ DEĞERİMİZDİR

Değerler; hayatımızı yönlendiren, kararlarımızı şekillendiren, bize rehberlik eden ve hayatımızı anlamlı kılan temel ilkelerdir. Değerlerimiz; derin, içsel bir kavrayıştır ve ruhumuzun izleridir. Değerler, yaşamımızın pusulası ve yol göstericisidir.

Ailemizden, çevremizden, toplumdan, aldığımız eğitimden ve kişisel deneyimlerimizden kaynaklanan etkilerle şekillenen bu değerler; hayatımıza yön verme konusunda içsel bir pusula işlevi görür. İnsanın kendi dünyasında var olan bu değerler, onun dünyayı anlamlandırmasına ve ona göre hareket etmesine yardımcı olur. Tıpkı sokak lambaları gibi yolumuzu ve yönümüzü aydınlatır ve bize kendi yolumuzu gösterir. Değerlerimiz; aslında kim olduğumuzu, dünyaya nasıl baktığımızı ve nasıl izler bırakmak istediğimizi belirler. Değerler, insanların önemli bulduğu ve ona göre hareket ettiği temel inançlar ve ilkeler olarak ifade edilebilir. Davranışlarımıza bir standart katar. Dürüstlük, adalet, sevgi, saygı, güven, sadakat, merhamet, şefkat gibi değerler; bir kişinin karakterini ve davranış biçimini şekillendirir. Değerlerimiz yalnızca hayatımızı şekillendiren unsurlar değildir, aynı zamanda kimliğimizin de temel yapı taşlarını oluşturur.

"Değerlerimiz, bizim değerimizi gösterir."

BİREYSEL KARARLARIMIZA YÖN VERİR

Değerler; kişiliğimizi, karakterimizi ve kimliğimizi şekillendiren ögelerdir. Aslında alışkanlıklarımızın ve günlük yaşamımızdaki tercihlerimizin temelinde de yine değerler yatar. Bir kişinin değerleri, aslında onun kim olduğunu gösterir. Örneğin, bir insan dürüstlük ve adalet gibi değerleri benimsiyorsa her durumda doğruyu söyleyecek ve adil olmaya özen gösterecektir. Böylece güven ve saygı duyulan biri olacaktır. Kişinin değerleri, hayatının nasıl şekillendiğini ve başkalarıyla nasıl iletişim kurduğunu belirler. "Değerlerimiz, bizim değerimizi gösterir." demek, sadece bir cümle değil, hayatımızı anlamlandıran bir gerçektir. Değerlerimiz zaman içerisinde değişebilir ve/veya önem ve öncelik sıralamasında yeri değişkenlik gösterebilir. Örneğin gençlik döneminde başarı, para, toplumsal statü veya prestij gibi değerlere önem verilirken ilerleyen yaşlarda aile, huzur ve içsel mutluluk gibi değerler daha önem kazanabilir. Başka bir örnek olarak bireysel yaşamda özgürlük değerimiz yüksekken; bir ilişki içindeyken bağlılık, aidiyet, sadakat gibi değerlerimiz önem kazanabilir. Değerler kişinin gelişmişlik, farkındalık ve donanım düzeyi ile de değişkenlik gösterebilir. Donanımlı ve gelişkin bir birey, bünyesinde birçok değeri geliştirmiş ve değerleri ile güçlü bağlar kurmuşken değerlerle zayıf bağlar kuran veya bihaber yaşayanlar da olabilmektedir. Her değer, aynı düzey ya da kapsayıcılıkta değildir. Bazı değerler daha geniş kapsamlı olmaktadır. Örneğin ahlâklı olmak; içinde doğruluğu, dürüstlüğü, güvenilirliği, merhameti, vicdanı, şefkati ve daha birçok iyi yönü barındırır. Her bireyin ve toplumunun farklı değerleri olabilir ancak genel olarak kabul edilen evrensel değerler de mevcuttur. Değerler aileden, çevreden, toplumdan öğrenilebileceği gibi kişinin kendisi geliştirmiş de olabilir. Değerlerimizi nereden öğrenmiş olursak olalım, sonuçta kendi eleğimizde eleyip seçmiş, benimsemiş, kendi bünyemize katmış olmamız ve bize ait olması çok önemlidir. O yüzdendir ki koçlukta sıklıkla kullandığımız “Bu değer, senin değerin mi?” sorusu çok kıymetlidir. Her bireyin değerleri farklı olabilir çünkü bu değerler; kişinin doğup büyüdüğü aileye, yaşadığı çevreye, aldığı eğitime, kültürel düzeyine ve deneyimlerine bağlı olarak gelişir. Evrensel değerler ise tüm insanlık tarafından kabul edilir ve edilmelidir.

"Bir insan, değerleriyle uyumlu bir şekilde yaşarsa hem kendisiyle barışık olur hem de çevresinde olumlu bir etki bırakır."

BAŞARI TANIMIMIZI VE ALGIMIZI ETKİLER

Toplumda başarı genellikle kariyer, maddi kazanç ve dışarıdan görülen sonuçlarla ölçülür ancak gerçek başarı; kişinin değerlerine ne kadar sadık kaldığıyla da ilgilidir. Dürüstlükten, adaletten veya sadakatten uzaklaşan biri; kısa süreli kazanç sağlamış gibi görünse de uzun vadede içsel bir tatminsizlik yaşar. Başarı; yalnızca dışarıdan görünenlerle değil, aynı zamanda içsel huzur ve tatminle ölçülmelidir. Bir insan, değerleriyle uyumlu bir şekilde yaşarsa hem kendisiyle barışık olur hem de çevresinde olumlu bir etki bırakır. Değerlerine sadık kalarak başarılı olmak; sadece toplumsal anlamda değil, bireysel çapta da büyük bir başarıdır.

İLİŞKİLERİMİZDEKİ DİNAMİKLERİ ŞEKİLLENDİRİR

Değerler; sadece kararlarımızda değil, ilişkilerimizde, iş hayatımızda ve toplumsal rollerimizde de büyük bir etki yaratır. İyi bir arkadaşlık, güçlü bir iş veya sağlıklı bir aile ilişkisi; değerlerimiz ile güçlenir. Aileye ve dostluğa değer veren bir insan, onları önemser ve özenli davranır. Bu şekilde değerlerimiz, hem bireysel yaşamımızı hem de çevremizdeki insanlarla olan iletişimlerimizi şekillendirir.

TOPLUM İÇİNDEKİ ROLÜMÜZÜ BELİRLER

Adalet, özgürlük, sevgi, saygı, güven gibi değerler; toplumsal hayatımızı daha sağlıklı hale getiren unsurlardır. Toplum içindeki sorumluluklarımıza saygı göstermek, kişisel değerlerimize ne kadar bağlı olduğumuza bağlıdır. Bir toplumun bireylerinin değerleri birbirine ne kadar yakınsa bu toplum daha uyumlu ve güçlü olur. Örneğin dayanışma, yardımlaşma, empati gibi değerlere sahip bir toplum; kriz anlarında daha kolay toparlanabilmekte, birbirine destek olabilmektedir.

ZORLUKLARLA BAŞA ÇIKMAMIZDA BİZE GÜÇ VERİR

Hayatın zorlayıcı yüzü ile karşılaştığımızda değerlerimizle yaşamayı sürdürebilmek bazen zorlayıcı olabilir. Zaman zaman değerlerimizin ne kadar sağlam olduğu ile yüzleştiğimiz ve değerlerimize ne kadar sadık kaldığımızı gösteren durumlarla karşılaşır ve sınanırız. Bu; sadece değerlerimizi korumak değil, kendimize karşı sorumluluğumuzu yerine getirmemiz anlamına da gelir. Bu da özsaygımızı, içsel gücümüzü ve öz güvenimizi besler. Değerlerimizi hayatlarımıza entegre etmek ve onlara sadık kalmak, yaşamımızda büyük bir fark yaratır. Hayatın koşturmacası ve karmaşıklığında bazen değerlerimizden sapmalar yaşayabiliriz. Zorlu zamanlarda bile değerlerimize sahip çıkmak ve zorlukların üstesinden gelmek, tam da değerlerimize tutunmakla mümkün olabilmektedir.

"Değerlerimizi fark etmenin ilk adımı, kendimize bu konuda sorular sormaktan ve dürüst bir şekilde cevaplamaktan geçer."

DEĞERLERİMİZİ NASIL FARK EDEBİLİRİZ?

1. Anlamlı Sorular

Değerlerimizi fark etmenin ilk adımı, kendimize bu konuda sorular sormaktan ve dürüst bir şekilde cevaplamaktan geçer. "Benim için gerçekten önemli olan nedir?", "Hayatımda hangi değerler bana değer ve hayatıma anlam katıyor?", “ Benim için hangi değerler gerçekten önemli?”, “Hangi durumlar beni mutlu ediyor?”, “Hangi davranışlar bana huzur veriyor?” gibi sorularla başlayabiliriz. Bu cevapların belirlenmesi, değerlerimizi bulmamızı sağlar. Cevaplarımızı verirken bazen kelimelere dökemesek bile içsel olarak hissedeceğimiz huzur ve tatmin duygusu, değerlerimizi keşfetmenize yardımcı olur.

2. Zamanda Yolculuk

Değerlerimiz, hayatımızdaki önemli anlarda kendini gösterir. Mutlu olabildiğimiz anları düşünelim. O anlarda neler vardı? Belki sevgi, belki özgürlük, belki başarı veya belki de sunulan bir yardım... Bu anlamlı anların değerlerini tanımlayarak kendimizi daha iyi anlayabiliriz.

3. Ne Zaman Tepkisel Davranıyor ve Nelere Öfke Duyuyoruz?

Tepkisel davrandığımızda ve bizi tetikleyen durumlarda bazen en derin değerlerimiz ortaya çıkar. Kendimizi bir duruma karşı öfkelenmiş ya da haksızlığa uğramış hissettiğimizde bu duygularımızın bilgilerini ve nedenlerini incelemek, bize hangi değerlerimizin ihlal edildiği bilgisini verebilir. Adalet mi, dürüstlük mü, saygı mı, sadakat mi ihlal edildi? Tepkilerimiz ve duyduğumuz öfke, sınırlarımızın ihlal edildiğini ve o değerin bizim için önemli olduğunu gösterir.

4. İlham Aldığımız Kişilerin Değerleri Neler?

İlham aldığımız ve etkilendiğimiz kişilerin değerleri de bize uygun olduğu için o kişilerden etkileniriz genelde. O yüzden o kişilerin değerlerini gözlemleyerek bizim de o değere sahip olup olmadığımızı fark edebiliriz.

5.Dünyayı ve Hayatı Nasıl İdealize Ediyoruz?

Dünyanın ve hayatın nasıl olmasını isterdik? Bu soruların cevapları, doğrudan değerlerimizi yansıtır. Örneğin insanların daha anlayışlı ve empatik olması, doğanın korunması, insanların özgürce ve barış içinde yaşayabilmesini istiyorsak bu da değerlerimizi belirleyecektir.

6. Zorluklarla Karşılaşıp Karar Vermek

Zorluklarla karşılaştığımızda nasıl davrandığımız ve hangi seçenekleri tercih ettiğimiz, hangi değerlerin bizim için öne çıktığını gösterir. Zorluklar karşısında sergilediğimiz tutum, değerlerimizin ne olduğunu ortaya çıkaran bir turnusol kâğıdı gibidir.

7. Başkaları ile İlgili Alanlarımız Neler?

Başkaları ile iletişim ve ilişki kurduğumuz alanlar, değerlerimizi anlamamız açısından önemli bir imkân sunar. Hangi konularda ilişki kurmayı ve yardımcı olmayı tercih ettiğimiz, insanlara karşı olan bakış açımızı ve değerlerimizi yansıtır. İnsana, doğaya ya da topluma yönelik davranışlarımız, değerlerimizi ortaya koyar.

8. Zamanımızı ve Enerjimizi Neye Harcıyoruz?

Değerlerimizi, harcadığımız zaman ve enerji ile de anlayabiliriz. En çok zaman harcadığımız alanlar neler? Hangi anlar bizim için anlamlı? İster aile ister hobiler ya da iş hayatı olsun, zamanımızı ve enerjimizi en çok nereye harcıyorsak bu alanlar bizim için önemli olan değerleri gösterir.

9. Değerler arası çelişkileri fark etmek ve çözümlemek

Bir insanın değerlerini anlamanın bir başka yolu da değerleri arasındaki çelişkileri gözlemlemektir. Eğer hayatımızdaki bir konu bizi rahatsız ediyorsa o zaman bu, değerlerimiz arasındaki uyumsuzlukların bir göstergesi olabilir. Bu gibi durumlarla karşılaştığımızda hangi değerimizin diğer değerlerimizle çeliştiği üzerine yoğunlaşabilir, değerlerimizi tekrar gözden geçirebilir ve esas değerlerimizi netleştirebiliriz.

"Değerlerimizin farkında olmak, bize kendimize karşı daha derin bir anlayış sağlamasının yanında ayrıca hayatı da daha anlamlı bir şekilde yaşamamızı sağlar."

Değerlerimizi fark etmek, kişisel bir değişim ve gelişim sürecidir. Hayatımızda bu sürecin devam etmesi ve zaman içinde içsel pusulamızın ne yönde olduğunu öğrenmemiz gerekir. Kendimizi gözlemleyerek, kendimize sorularımızı sorarak, hayatımızdaki önemli anları ve durumları analiz ederek değerlerimizi netleştirebiliriz. Değerlerimizin farkında olmak, bize kendimize karşı daha derin bir anlayış sağlamasının yanında ayrıca hayatı da daha anlamlı bir şekilde yaşamamızı sağlar. Değerlerimizi öğrendikçe hayata bakış açımız da netleşecek ve daha uyumlu bir yaşam mümkün olabilecektir. Herkese kendisi ve değerleri ile daha yakın ilişkide bir yaşam diliyorum. Sevgiyle…