İçsel potansiyelimizi keşfetmek ve hayatlarımızı daha tatmin edici bir şekilde yaşamak istediğimizde, bazen kendimize rehberlik edecek bir elin yardımına ihtiyaç duyarız. İşte burada koçlar devreye giriyor; içsel hedeflerimize ulaşma sürecimizde yönümüzü görmemizi sağlayan, motive eden ve en iyi versiyonumuza ulaşmamıza yardımcı olan kişiler olarak...
Hedeflerimizden hayallerimize kadar birçok alanda sağlanan faydayı, koçluğa ve dolayısıyla da koçlara borçluyuz. Her konuda danışanlarının netleşmesini sağlayan onlardır. Geçmişi tecrübe kabul etme farkındalığından tutun günü büyük bir değişime açık hale getiren ve dahi geleceği yeniden şekillendirmek de onların sağladığı farkındalık sayesindedir. Hayatımıza oldukça katkıları olan koçlar önemli özelliklere sahiptirler. Hepsinin taşıdığı bu özellikler, koçluğun olmazsa olmazlarıdır.
Bu yazıda, koçların paylaştığı ortak özellikleri ve hayatlarımıza nasıl değer kattıklarını keşfedeceğiz.
• İyi Gözlemcidirler
Koçlar, danışanlarını seans boyunca sürekli gözlemler; duygularını, isteklerini, hayallerini ve dahi iç dünyalarını keşfetmeye çalışırlar. Hem sorduğu soruların hem de çözümlerin kaynağı, gözlemlerinin içinde saklıdır. Danışanın anlattığı olayı ya da olayları tek tek parçalara ayırmak ve böylece bütün ayrıntıları görebilmek, daha sonra bu parçaları yeniden bir araya getirip bütün olarak algılamak gözlem yapabilmenin sırrıdır. Seanslarında yaptıkları gözlemlerin bir diğer faydası, söylenmeyeni işitebilmelidir. Böylelikle danışanlarının kendi ihtiyaçlarını tespit edip buna uygun adım atmalarını sağlarlar.
• Meraklı ve Araştırmacıdırlar
Merak, koçların ortak özellikleri arasındaki olmazsa olmazlardandır. Koçlar, danışanlarının duygu durumları hakkında sürekli bir şeyleri merak eder, sorgular ve danışanlarının bunları görmesini sağlar. Öğrenmek için değil, danışanlarının fark etmesini sağlamak için araştırmalar yaparlar. Soru sormak ve danışanlarının bu sorulara yanıt bulmaları ana gayeleridir. Dünyanın kaydettiği gelişmeler, insan doğasının keşfedilmesinin en temel sebebi, merak ve sorgulamadır. Merak edilen şeyin peşini bırakmamak, ortaya çıkarmak ve görünmesini sağlamak, danışanların en büyük ihtiyacını oluşturur. Koçların bu yönü, danışanlara da yansır ve danışanların da merakını harekete geçirir.
• Topluma Karşı Sorumluluk Duyarlar
Koçlar sorumluluk sahibidirler. Mesleğini icra ettiği ülkenin yasalarına, kurallarına, kültürel değerlerine ve aynı zamanda evrensel değerlere saygılıdır. Adalet ve eşitliği koruyarak ayrımcılıktan kaçınırlar. Kendi hakları gibi başkalarının da haklarını tanır ve bunları onurlandırır. Daha ayrıntılı bilgi için ICF etik kuralları incelenebilir.
• Sabırlı ve Kararlıdırlar
Bazı seanslarda, danışanların kendilerinden kaynaklı her zaman hızlı bir sonuca ulaşılmaz. Danışanlar, kendileri hakkında kısa sürede yeterli bilgiye ulaşmaz ve bu durum seansların devam etmesini zorunlu kılar. Böyle durumlarda koçlar vazgeçmez ve her seansta sabırla danışanını dinlemeye, danışanının farkındalık kazanması ve aradığı cevabı bulması için soruların gücünden faydalanmaya devam eder. Danışan devam etmek istediği sürece koç, seans sonuca ulaşana dek bunu sürdürür. Bundan dolayı koçların ortak özellikleri arasında sabır da yer alır ve çok önemli bir özelliktir. Koçlar, bu özelliklerini danışana kazandırmayı da bilir ve aynı şekilde danışanın da yaşadıklarına karşı çözümü bulana kadar kararlı ve sabırlı olmalarını sağlarlar. Başarıya ulaşmak hiçbir zaman kolay olmamıştır. Burada önemli olan şey, danışanlar açısından da gösterilen sabır ve kararlılıktır, vazgeçmemektir.
• Günceldirler
Koçlar, dünyada olup biten gelişmeleri takip eder. Sürekli okur, öğrenir, bilgi sahibi olur ve böylece güncelliğini kaybetmez. Kendini geliştirmek ve alanlarında uzmanlaşmak da koçların olmazsa olmazlarındandır.
• Tarafsız ve Objektiftirler
Koçlar, kişisel çıkarlarının değil danışanlarının sonuca ulaşmalarının peşinden gider. Kişisel duygu ve düşüncelerini işine yansıtmaz. Eleştiriye açıktır ancak eleştirmez, yargılamaz. Olaylara objektif bir pencereden bakarak değerlendirmelerini yapar. Daha geniş bir şekilde baktığı için her şeyi görür ve danışanlarının da görmesini sağlar.
• Etik ve Ahlaki Değerlere Sıkı Sıkıya Bağlıdırlar
Koçluk, ilişkilerin güvene dayalı kurulduğu, etik ve ahlaki çerçevede yapılması gereken bir meslektir. Bu kapsamda koçlar, ICF etik kuralları ve davranış standartlarına sıkı sıkıya bağlıdır. ICF’in ortaya koymuş olduğu bu etik kurallarla profesyonel koçluk uygulamaları ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla ICF Etik kuralları koçluk mesleğinin çerçevesini oluşturur. ICF üyesi tüm koçlar, bu etik kurallara uymayı taahhüt etmekle birlikte danışanlarına son derece saygılı, anlayışlı, herkesi eşit, değerli ve bütün gören bir yaklaşıma sahiptirler.
• Çalışkan ve Disiplinlidirler
Koçların ortak özellikleri arasında çalışkanlık ve disiplin de yer alır. Sürekli çalışıp, bilginin peşinde koşarlar. Disiplinli bir hayat başarının anahtarıdır. Kişisel gelişimle uğraşmak, kendini geliştirmek, bir şeyler üretebilmek zordur ve ancak çalışkanlıkla, disiplinle sonuca ulaşılır.
• Empati Yetenekleri Yüksektir
Koçlar, danışanlarının ihtiyaçlarını anlamada ve duygusal olarak destek olmada yüksek bir empati yeteneğine sahiptirler. Ancak burada şu ayırımın farkında olmak çok önemli; empati, sanıldığı gibi kendini bir başkasının yerine koymak, merhamet, şefkat veya sempati duymak değildir. Empati, dünyayı karşıdaki kişinin bakış açısıyla değerlendirebilmek; duyguları, deneyimleri ve davranışlarıyla bir bütün olarak anlamak ve bu anlayışı yine bir bütün olarak karşıdakine hissettirmektir. Koçlar, danışanlarını daha iyi anlamak için empati kurar ve bu da aynı zamanda danışanlarını “empatik” dinlemeyi de sağlar.
• İletişim Becerileri Güçlüdür
İyi bir koç, etkili iletişim becerilerine sahiptir. Koçlar, koçluktan kazandıkları özellik ve becerileri kendi hayatlarında uyguladıkları için öncelikle başarıyı kendi hayatlarında yakalayabiliyorlar. Bunun da en önemli kazanımı, sahip oldukları etkili iletişim becerileridir. Bununla birlikte danışanlarıyla da açık ve anlayışlı bir şekilde iletişim kurarlar. Aynı zamanda danışanlarına destek olmanın yanı sıra sağlıklı insan ilişkileri kurma konusunda da yardımcı olurlar.
• Hedef Belirlemede Ustadırlar
Koçlar, danışanlarının hedeflerini belirlemelerine ve bu hedeflere ulaşmalarına yardımcı olurlar. İyi bir koç, bu hedeflerin nasıl ulaşılacağına dair danışanlarının yol haritalarını çizmelerini, ilk adımlarını atmalarını sağlar ve bunun takipçisi olurlar. Aynı zamanda yaptıkları geri dönütlerle de danışanlarının yolda kalmalarını sağlarlar.
• Motivasyon Sağlamada Uzmandırlar
Bireylerin hedeflerini gerçekleştirebilmeleri için bu hedeflere doğru ilerleme kaydetmesi gerekir. Burada ihtiyacımız olan şey, motivasyondur. Motivasyon, bir işi-uğraşı yapmak, belirli bir hedefe doğru ilerlemek için itici bir güç ve ihtiyaç duyduğumuz hareketi ortaya koymamızı sağlayan hareket ettirici içsel bir durumdur. Koçlar, danışanlarını motive etmede uzmandırlar. İnsanların potansiyellerini keşfetmelerine yardımcı olur ve onları motive ederek ilerlemelerini sağlarlar. Motive olmuş bireylerin hedeflerini gerçekleştirmede daha başarılı oldukları araştırmalarla da desteklenmiştir.
• Problem Çözme Yeteneğinde Başarılıdırlar
Koçlar, danışanlarının karşılaştığı zorluklara akıl yürütme ve çözüm önerilerini bulmaları konusunda yardımcı olurlar. Direkt çözüm önerileri sunmaz, öneride bulunmaz ve yol göstermezler. Sordukları güçlü ve etkili sorularla her danışanın kendi çözümünü bulmalarını sağlarlar. Tavsiye almadan bireylerin kendi keşfettiği çözümlerin daha etkili olduğu da yine araştırmalarla kanıtlanmıştır.
• Öz Saygı ve Öz İtibarın Geliştirilmesinde Hassasiyet Sahibidirler
Koçlar, danışanlarının öz saygılarını artırmalarına ve daha fazla öz itibara sahip olmalarına rehberlik ederler. Danışanın kendisine nasıl yaklaştıkları, kendileri hakkında neler düşündükleri, değer yargıları çoğunlukla seans sırasında ortaya çıkmaktadır. Bunları fark eden danışanlar, kendileriyle ilgili olumsuz düşünceleri olumlu düşüncelerle değiştirerek daha mutlu ve daha sağlıklı yol alırlar.
• Farkındalık Üstadıdırlar
Koçlar, danışanlarının kendi düşünce ve duygusal süreçlerini anlamalarına yardımcı olurlar. Bu, kişisel büyüme ve gelişme için oldukça önemlidir. Kendisinin, duygu ve düşüncesinin, değerlerinin farkına varan birey, anı yaşama ve geleceğini istek ve ihtiyaçlarına, hedef ve hayallerine göre şekillendirme deneyimi kazanmış olur. Kaldı ki daha iyi olmak için neye ihtiyacımız olduğunu bilmemizi sağlayacak öz farkındalığı kazanmak, koçluk uygulamalarının temelini oluşturur.
• Hayalperest ve Yaratıcıdırlar
Hayal kurma ve yaratıcılık da koçların önemli özelliklerindendir. Koçlar, hayal kurma ve bunu yorumlama gücüne sahiptir. Hayal gücü, gelecek için belirleyicidir. Kendisi için hayal kuramayan koç, danışanının da hayal kurmasına katkı sağlayamaz. Zira bilgiyle hayal gücü birleştiği zaman ortaya mükemmel şeyler çıkar. Bundan dolayı yaratıcılık ve hayal kurmak çok değerlidir ve danışanlar kadar koçlar için de önemlidir.
• Zaman Yönetimi Becerileri Yüksektir
Kendi zaman yönetimini en iyi şekilde yapan koçlar, müşterilerinin de zamanlarını daha etkili bir şekilde kullanmalarına yardımcı olurlar, zaman yönetimi becerilerini geliştirmelerine rehberlik ederler. Bu konuda başarısız olduğunu düşünen danışanlarına aksiyon almalarını ve eylem planlarını hazırlamalarına yardımcı olur ve danışan başarılı olana dek konunun takipçisi olmayı sürdürürler.
• Not Tutarlar
Koçlar, seansları hakkında notlar tutarlar. Danışanı hakkında düşündüğü, aklına gelen şeyler ya da çalışmaları hakkındaki bilgileri kâğıda aktarır. Çünkü hafızasından silinebileceğinin farkındadır. Elde ettiği tüm bilgileri not alır ve somut bir hale getirir. Danışanlarını tanımak zorunda olmasalar bile tuttukları notlarla fikir sahibi olurlar ve danışanlarının ihtiyaçlarını tespit etmelerinin sırrı, koçlarının kendileri hakkında tuttuğu notlarda gizlidir.
• Kişisel Gelişim Araçları ve Psikolojik Kuramları Kullanmayı Bilir
Koçlar, farklı kişisel gelişim araçlarını kullanarak danışanlarının büyümelerini teşvik ederler. Bu araçlar arasında hedef planlama, vizyon tahtası, SWOT, çarklar ve çeşitli kişilik analizleri içeren anketler, misyon ve vizyon çalışmaları, meditasyon ve öz değerlendirme bulunabilir.
Bunların yanı sıra Forbes tarafından dünyanın en iyi koçluk modeli seçilen mentorum MCC Fatih Elibol imzası taşıyan ve Gelecek Bugün Başlar derneğimizin koçluk modeli olan ELB koçluk modeli, tüm bu araçlarla birlikte Transaksiyonel Analiz ve Gestalt gibi psikolojik kuramlardan da etkili ve verimli şekilde yararlanır. ELB koçluğu, sözünü ettiğim psikolojik kuramları içselleştirir ve kuramların temel prensiplerini, uygulamalarını bir yaşam biçimi olarak hayatlarında ve mesleklerinde nasıl kullanabilecekleri konusunda yetkinlik kazandırır.
Saydığım bu ve belki bunlara dâhil edilebilecek daha pek çok özelliğin hepsi de, koçların başarılı olabilmesi için oldukça önemlidir. Koçluk felsefesi ve ICF Akredite koçluk eğitimleri bu özelliklerin kazanılmasında çok önemli bir role sahiptir. Koçlar, danışanlarının daha mutlu, dengeli ve tatmin edici bir yaşam sürmelerine yardımcı olurken, bu özelliklerinden faydalanır ve mükemmelliğe ulaşmayı taahhüt ederler.
Sizler de yaşamın karmaşıklığına ve günlük zorluklarına başarıyla meydan okumak istiyorsanız, Gelecek Bugün Başlar koçlarının rehberliği sizi bekliyor.
Kendinizi daha iyi tanımak, hedeflerinizi netleştirmek ve potansiyelinizi maksimum düzeyde kullanmak için bu yolculuğa çıkmaya hazır mısınız?
